Η αλόγιστη χρήση του διαδικτύου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους

Από την Τάνια Μπαγέρη
Ψυχολόγο, Σύμβουλο Γονέων και Οικογένειας
Συνεργάτη Τμήμα Εφηβικής Ιατρικής ΠΑΙΔΩΝ ΜΗΤΕΡΑ

Τα τελευταία χρόνια η χρήση του διαδικτύου έχει μπει στην καθημερινότητά μας σε βαθμό που πλέον θεωρείται απαραίτητη, ειδικά από τα παιδιά και τους νέους που μεγαλώνουν έχοντας δεδομένο το τεράστιο εύρος δυνατοτήτων που προσφέρει.

Τα νέα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο όχι μόνο για να ενημερωθούν αλλά και για να επικοινωνούν με άλλους, όπως και για να διασκεδάζουν. Είναι γεγονός πως με σωστή και ελεγχόμενη χρήση, το διαδίκτυο αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο που έχει αναβαθμίσει σημαντικά την ποιότητα της ενημέρωσης, της επικοινωνίας αλλά και της ψυχαγωγίας στην εποχή μας. Όταν όμως η χρήση του διαδικτύου γίνεται άνευ ορίων ως προς τη διάρκεια και το είδος, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους.

Είναι πλέον γνωστό, πως η αλόγιστη και ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο διαδίκτυο μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση εθισμού. Αρχικά εκδηλώνεται συμεπριφορά εμμονής με στοιχεία παρορμητισμού και έντονη ανάγκη για χρήση όλο και μεγαλύτερης διάρκειας. Αν για οποιοδήποτε λόγο η δυνατότητα μεγαλύτερης πρόσβασης περιοριστεί ή ακόμη χειρότερα διακοπεί, τότε ενεργοποιείται το στερητικό σύνδρομο: εμφανίζονται διάφορες ψυχοσωματικές αντιδράσεις και συμπτώματα, όπως εκνευρισμός, άγχος, εμμονή, αγωνία ή φαντασιώσεις για το τί συμβαίνει στο διαδικτυακό κόσμο, και ηθελημένες ή ασυνείδητες κινήσεις δακτυλογράφησης.

Ένα άτομο που έχει εθιστεί στη χρήση του διαδικτύου, καταλήγει να ασχολείται με αυτό πολύ περισσότερο χρόνο απ΄ ό,τι συνειδητοποιεί. Λόγω αυτού αργά ή γρήγορα προκαλούνται προβλήματα σε άλλα επίπεδα, όπως είναι οι ακαδημαϊκές επιδόσεις, η ατομική υγιεινή, οι συνήθειες διατροφής και ύπνου, η ψυχοκοινωνική ένταξη και οι σχέσεις με τους άλλους, κτλ.

Επίσης, μπορεί να παρουσιαστούν συναισθηματικές δυσκολίες, επιθετικότητα ή υπερκινητικότητα. Παρόλο που το εθισμένο άτομο ίσως καταλαβαίνει ότι τα προβλήματα αυτά σχετίζονται μερικώς ή εξ ολοκλήρου με την υπερβολική χρήση του διαδικτύου, δεν σταματά. Ακόμη και όταν διατίθεται να ελέγξει τον εαυτό του και να περιορίσει την πρόσβαση μόνος του, δυσκολεύεται και συχνά αποτυγχάνει.

Όπως και σε άλλες μορφές εθισμού, η όποια προσπάθεια απεξάρτησης από τη χρήση του διαδικτύου γίνεται περισσότερο αποτελεσματική με την υποστήριξη μιας κατάλληλης ομάδας ειδικών. Ανάλογα με τις ανάγκες του εθισμένου ατόμου, οι ειδικοί προσφέρουν ιατρική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη, συμβουλευτική ατόμου και οικογένειας, ακόμη και φαρμακευτική αγωγή αν χρειάζεται.

Το άτομο που είχε εθιστεί εκπαιδεύεται στο πως να θέτει όρια για τη σωστή χρήση του διαδικτύου, ενώ παράλληλα υποστηρίζεται ώστε να αναδιοργανώσει τη ζωή του, να επαναφέρει βασικές συνήθειες όπως αυτές του ύπνου και της διατροφής σε φυσιολογικά επίπεδα, και να ανακτήσει λειτουργικές σχέσεις με τους γύρω του. Η συμμετοχή της οικογένειας σε αυτή τη διαδικασία είναι ιδιαίτερα σημαντική, ειδικά όταν το εθισμένο άτομο είναι ανήλικο.

Στη χώρα μας η κατάχρηση και ο εθισμός των νέων στο διαδίκτυο, έχουν πάρει ανησυχητικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα αυξημένος φαίνεται ο αριθμός εφήβων που κάνουν υπερβολική χρήση του διαδικτύου και εμφανίζουν στοιχεία εξάρτησης. Φαίνεται πως οι δυνατότητες εύκολης δικτύωσης και ψυχαγωγίας που προσφέρει το διαδίκτυο, γοητεύει και προσελκύει πολλά άτομα αυτής της ηλικίας που χαρακτηρίζεται από: έντονες τάσεις ανεξαρτητοποίησης, ανάγκη αναζήτησης νέων εμπειριών και άγνοια κινδύνου, συνεχή ενασχόληση με προσωπικές σκέψεις και συναισθήματα και ανάγκη αποδοχής και ένταξης στο σύνολο.

Στον ανώνυμο κόσμο του διαδικτύου δίνεται η ευκαιρία στους εφήβους να προβάλλουν ένα βελτιωμένο εαυτό, και να χαλαρώσουν βγαίνοντας από την πραγματικότητά τους. Καθώς ικανοποιούν κάποιες ανάγκες, νιώθουν ευχάριστα, ξεχνιούνται και αφήνονται με αποτέλεσμα να θέλουν συνεχώς να βρίσκονται συνδεδεμένοι.

Φυσικά, δεν είναι μόνο τα χαρακτηριστικά της ηλικίας τους που κάνουν τους εφήβους επιρρεπείς. Άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο στο να δημιουργηθεί μια σχέση εξάρτησης με το διαδίκτυο, είναι η οικογενειακή κατάσταση και το είδος των οικογενειακών δεσμών, ο έλεγχος και τα όρια που υπάρχουν από το σπίτι και η ποιότητα της επικοινωνίας με τους γονείς.

Επίσης, η ψυχοσύνθεση κάθε εφήβου τον προδιαθέτει ή τον προστατεύει από τέτοιου είδους εξαρτητικές συμπεριφορές και καταχρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, ο εθισμός στο διαδίκτυο είναι μια αναστρέψιμη κατάσταση, αρκεί να υπάρχει πρόθεση και η κατάλληλη βοήθεια.