Αλλοιώσεις του δέρματος στην εγκυμοσύνη

Γιώργος Ζαραφωνίτης
Δερματολόγος
Επιστημονικός Συνεργάτης
Νοσοκομείου ΜΗΤΕΡΑ
 

Το ανθρώπινο δέρμα παρουσιάζει σημαντικές αλλοιώσεις στη διάρκεια της κύησης, εξαιτίας πολυαρίθμων μεταβολικών, ενδοκρινολογικών και ανοσολογικών αλλαγών.
Είναι πολύ σημαντικό για τη γυναίκα να γνωρίζει τις φυσιολογικές αλλοιώσεις, που εμφανίζονται στο δέρμα της στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, γιατί η γνώση συμβάλλει στη λογική αντιμετώπιση των ψυχολογικών επιπτώσεων που προκύπτουν, με αποτέλεσμα να προσαρμόζεται καλύτερα στην τόσο σημαντική αυτή περίοδο.

Αυτές οι φυσιολογικές αλλαγές περιλαμβάνουν τις παρακάτω περιπτώσεις:

Γενικευμένη υπερμελάγχρωση: Απαντά σε ποσοστό 90% των εγκύων. Οι αλλοιώσεις αυτές είναι πιο εμφανείς σε ασθενείς με σκούρο χρώμα δέρματος. Η πιο συχνή μελαγχρωση είναι αυτή, που εμφανίζεται κεντρικά στη επιφάνεια της κάτω κοιλιάς. Στην πρώτη κύηση αργεί να εμφανισθεί, αλλά στις επόμενες εγκυμοσύνες εμφανίζεται νωρίτερα. Επίσης, πιο έντονα σκούρο χρώμα δέρματος παρουσιάζουν τόσο οι θηλές των μαστών, όσο και τα εξωτερικά γεννητικά όργανα και οι μασχάλες. Υπάρχει επιπλέον μια σκούρα απόχρωση στο λαιμό, που σε ορισμένες εγκύους είναι ιδιαιτέρως ενοχλητική, αλλά υποχωρεί μετά τον τοκετό σταδιακά, όπως και οι πιο πάνω μελαγχρωματικες αλλοιώσεις.

Χαρακτηριστικού τύπου μελαγχρωση είναι το μέλασμα, που αφόρα το πρόσωπο της εγκύου. Παρουσιάζεται σαν καφέ χρώματος κηλίδες (πανάδες ) και εντοπίζεται στις περισσότερες περιπτώσεις στο μέτωπο, τις παρειές, το άνω χείλος, τη μύτη και το πηγούνι. Εμφανίζεται πιο έντονα στο δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και χειροτερεύει με την έκθεση στον ήλιο. Συνήθως, το μέλασμα υποχωρεί μέσα σε ένα χρόνο από τον τοκετό. Για την αντιμετώπισή του, εκτός από τα αντιηλιακά με υψηλό δείκτη προστασίας, εφαρμόζουμε ειδικές λευκαντικές ουσίες τοπικά, όπου υπάρχει το μέλασμα, καθώς επίσης και επεμβατικές μεθόδους (χημικο peeling, Laser).

Κιρσοειδείς Φλέβες (κιρσοί): Είναι πολύ συνηθισμένες στην εγκυμοσύνη και κάνουν την εμφάνισή τους κυρίως στα κάτω άκρα, αλλά και γύρω από το πρωκτό (αιμορροΐδες). Υπάρχει ταυτόχρονα και οίδημα στα κάτω άκρα. Στις ασθενείς συνιστώνται ελαστικές κάλτσες με παράλληλη ανύψωση των κάτω ακρών, καθώς και αποφυγή ορθοστασίας και παραμονής στην καθιστή θέση. Μια διαφορετικού τύπου αγγειακή αλλοίωση είναι τα αραχνοειδή αιμαγγειώματα. Αυτά παρουσιάζονται σαν μικρες κόκκινες γραμμές, που διατάσσονται ακτινωτά, ξεκινώντας από ένα κεντρικό σημείο και εμφανίζονται τόσο στο πρόσωπο όσο και στο σώμα. Τα αραχνοειδή αιμαγγειώματα παρουσιάζονται στο πρώτο και στο δεύτερο τρίμηνο της κύησης. Υποχωρούν συνήθως μετά τον τοκετό, αλλά σε περίπτωση που επιμένουν, αντιμετωπίζονται με Laser.

Ραγάδες εγκυμοσύνης: Εμφανίζονται σε όλες τις έγκυες, κυρίως μετά το πρώτο τρίμηνο. Πρόκειται για ροζ χρώματος ραβδώσεις, που εντοπίζονται στην κοιλιά, τους μαστούς, τους γλουτούς, τους μηρούς. Η αρχική ροζ απόχρωση εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου. Για την πρόληψη της εμφάνισής τους, χρησιμοποιούμε τοπικά διαφόρων ειδών κρέμες, ενώ για τη θεραπεία τους δοκιμάζονται διαφορές μέθοδοι, πχ. Laser.

Η πιο χαρακτηριστική αλλοίωση τρίχωματος είναι η πτώση των μαλλιών, που εμφανίζεται από έναν έως πέντε μήνες μετά τον τοκετό και μπορεί να διαρκέσει έως ένα έτος. Οι ασθενείς χρειάζονται διαβεβαίωση και ενθάρρυνση ότι θα επανέλθουν τα μαλλιά, ενώ, για πιο γρήγορη αποκατάσταση, χορηγούνται τόσο τοπικά σκευάσματα, όσο και συμπληρώματα διατροφής, που περιέχουν ψευδάργυρο και βιταμίνες.

Τα νύχια στην εγκυμοσύνη γίνονται εύθραυστα και λιγότερο σκληρά και μπορει να εμφανίζουν εγκάρσιες γραμμές. Επίσης, έχουμε την υπερτροφία των ούλων και την ουλίτιδα της εγκυμοσύνης, ενώ ο βλεννογόνος του στόματος γίνεται εξέρυθρος και εύθραυστος.

Τέλος, όσον αφορά τη δραστηριότητα των αδένων, παρατηρείται αύξηση του ιδρώτα προς το τέλος της κύησης, που μπορεί να οδηγήσει σε υπεριδρωσία, καθώς και να συμβάλλει σε μια μορφή εκζέματος, που λέγεται δυσιδρωσικό.

Η αιτία αυτής της υπεριδρωσίας είναι άγνωστη, ενώ αντιμετωπίζεται τοπικά με ειδικά διαλύματα.‘Οσον αφορά τους σμηγματογόνους αδένες, δεν έχουμε σημαντικές αλλαγές στη δραστηριότητά τους, αλλά οι έγκυες συχνά παραπονιούνται ότι το δέρμα τους είναι πιο λιπαρό απ’ ό,τι ήταν προηγουμένως.