Η γλώσσα του κλάματος

Το κλάμα αποτελεί σημαντικό μέσο επικοινωνίας για το μωρό —είναι ένας φοβερά αποτελεσματικός τρόπος, με τον οποίο ενημερώνει για τις ανάγκες του, αυτούς που το φροντίζουν.

Όταν ασχολούμαστε με το κλάμα των μωρών, τρία κυρίως σημεία θα πρέπει να έχουμε στο νου μας. Πρώτο, τα μωρά κλαίνε πολύ — ή, τουλάχιστο, τα περισσότερα μωρά. Οι έρευνες δείχνουν ότι στη διάρκεια των τριών πρώτων μηνών, 70% των μωρών κλαίνε, κατά μέσο όρο, δυόμισι ώρες την ημέρα. Στους δώδεκα μήνες, ο μέσος όρος έχει κατεβεί στη μία ώρα την ημέρα.

Δεύτερο, ότι η διάρκεια του κλάματος διαφέρει πολύ, από το ένα μωρό στο άλλο. Μερικά μωρά κλαίνε πολύ λιγότερο από το μέσο όρο που αναφέραμε παραπάνω- άλλα, δυστυχώς, κλαίνε περισσότερο. Αν μάθετε να προλαβαίνετε ή να καταλαγιάζετε το κλάμα του μωρού σας, θα μειώσετε σημαντικά τις ώρες που κλαίει. Μην επαναπαύεστε όμως σ' αυτό!

Το πόσο θα κλάψει ένα μωρό εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την ιδιοσυγκρασία του. Ακόμα, όσο μεγαλώνει ένα μωρό, μπορεί να αλλάζει και τον τρόπο του κλάματος του. Στους πρώτους εννέα μήνες, τα μωρά κλαίνε απρογραμμάτιστα" από τους δώδεκα μέχρι τους δεκαοχτώ μήνες, μοιάζουν να ακολουθούν κάποιο σταθερότερο πρόγραμμα.

Τέλος, να θυμάστε πως όσο κι αν το κλάμα ενοχλεί, δεν είναι και τόσο άσχημο. Ένα μωρό που δεν κλαίει ποτέ, εύκολα ξεφεύγει από την προσοχή μας. Πολύ περισσότερο πρέπει να ανησυχούμε για τα "καλά μωρά", που δε δείχνουν ποτέ την ανάγκη να επικοινωνήσουν με το κλάμα.



Οι μητέρες μπορούν να μάθουν να ξεχωρίζουν μερικούς διαφορετικούς τύπους κλάματος, οι οποίοι μπορεί να οφείλονται σε πείνα, πόνο, κούραση ή νύστα. Πρακτικά, κάθε φορά που κλαίει ένα μωρό, η μητέρα πρέπει να ελέγξει, νοερά, μια σειρά από πιθανές αιτίες.

Πείνα

Το πρώτο που σκέφτονται οι περισσότεροι άνθρωποι όταν κλάψει ένα μωρό, είναι ότι πεινάει — και συνήθως δεν πέφτουν έξω, τουλάχιστο με τα μικρά μωρά. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν πως όλες οι μητέρες γνωρίζουν, ότι τα μωρά τους κλαίνε λιγότερο όταν είναι ταϊσμένα, και όλα σχεδόν κλαίνε αν τους πάρουν το μπιμπερό ή τη θηλή προτού χορτάσουν.

Ανησυχία

Όταν ένα μωρό κλαίει μετά από το τάισμα, φταίει συχνά η ανησυχία που του προκαλούν τα αέρια: το στομάχι του ενοχλείται από τον αέρα που έχει καταπιεί μαζί με το γάλα του. Αν το κρατήσετε αγκαλιά, με το κεφάλι του στον ώμο σας και του τρίψετε ή του χτυπήσετε ελαφρά την πλάτη, ρεύεται συνήθως μέσα ένα-δυο λεπτά. Αν η ανησυχία του οφείλεται σε βαρυστομαχιά, θα ηρεμήσει αμέσως μόλις ενεργηθεί.

Πολύ κρύο ή πολλή ζέστη;

Τα μωρά αισθάνονται πιο ευτυχισμένα σε ζεστό περιβάλλον κι όταν κρυώνουν βάζουν τα κλάματα. Πιθανότατα, αυτός είναι ο λόγος που κλαίνε όταν μείνουν γυμνά: νιώθουν άβολα από την ξαφνική πτώση της θερμοκρασίας του σώματος τους. Συνήθως, το μωρό δε θα κλάψει αν έχει βραχεί η πάνα του, αλλά μπορεί να κλάψει όταν αρχίσει να κρυώνει.

Αρκετοί γονείς, από το φόβο μήπως κρυώσουν τα μωρά τους, τα ντύνουν πάρα πολύ ζεστά — κάτι που δεν αρέσει, επίσης, στα μωρά. Αν βάλετε το μωρό σας να ξαπλώσει σ' ένα ζεστό δωμάτιο, ντυμένο βαριά, με μια κουβέρτα από πάνω, δεν πρόκειται να νιώθει ευτυχισμένο.

Αναζητώντας συντροφιά

Αν το μωρό σας είναι ταϊσμένο και δε βλέπετε άλλο λόγο που να δικαιολογεί την ανησυχία του, ίσως κλαίει επειδή γυρεύει συντροφιά: θέλει να παίξετε μαζί του ή να το κανακέψετε. Η αγκαλιά, ή ακόμα κι ο ήχος της φωνής σας, σύντομα θα το ηρεμήσουν.

Σε ηλικία δώδεκα μηνών, καταλαβαίνει πως με το κλάμα του τραβάει την προσοχή των άλλων, κι έτσι θα κλαίει μέχρι ν' αποφασίσει κάποιος να ασχοληθεί ή να παίξει μαζί του.

Κόπωση

Από την άλλη μεριά, τα μωρά κλαίνε επίσης όταν είναι κουρασμένα — η κόπωση είναι μια από τις πιο κοινές αιτίες για το κλάμα τους. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, το μωρό σας θα νιώσει διπλά δυστυχισμένο αν τρέξετε, το σηκώσετε κι αρχίσετε να παίζετε μαζί του. Ωστόσο, λίγο χάιδεμα και μερικά γλυκόλογα θα το βοηθήσουν να κοιμηθεί.

Κλάμα από πόνο

Το συνεχόμενο κλάμα μπορεί να σημαίνει πως το μωρό σας είναι άρρωστο ή πονάει. Αν το κλάμα του σας φαίνεται υπερβολικό, ή όταν δεν μπορείτε να το ησυχάσετε, καλό θα είναι να καταφύγετε στον παιδίατρο σας.

"Προκαταβολικό" κλάμα

Ανάμεσα στους εννέα και τους δώδεκα μήνες, όσο αναπτύσσεται η ικανότητα τους να θυμούνται περασμένες εμπειρίες, τα μωρά βάζουν τα κλάματα με την υποψία ή το φόβο κάποιου οδυνηρού γεγονότος. Τα μωρά αυτής της ηλικίας κλαίνε συνήθως μόλις αντικρίσουν τη σύριγγα στα χέρια του γιατρού, ή ακόμα και μπαίνοντας στην αίθουσα αναμονής του ιατρείου—πιθανότατα, επειδή θυμούνται πόσο πόνεσαν στο προηγούμενο εμβόλιο.

Όταν δεν ξέρετε την αιτία

Πολλές αιτίες προτάθηκαν για την περίπτωση που το μωρό κλαίει επίμονα, χωρίς συγκεκριμένο λόγο: για παράδειγμα, όταν ένα μωρό κλαίει υπερβολικά, ίσως φταίει ο χαρακτήρας του* ή ίσως, αργούν να ωριμάσουν το νευρικό ή το πεπτικό του σύστημα. Σε ηλικία δύο περίπου εβδομάδων, ένα στα πέντε μωρά παθαίνει κωλικό, ο οποίος χαρακτηρίζεται από επίμονο κλάμα που παρατείνεται μέχρι και τρεις ή περισσότερες ώρες την ημέρα. Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την προέλευση των κολικών, αλλά καμία δεν έχει ακόμη αποδειχθεί.

Αν πιστεύετε ότι το μωρό σας κλαίει περισσότερο από τα άλλα μωρά, απευθυνθείτε στον παιδίατρο σας, ώστε να βεβαιωθείτε ότι το κλάμα του δεν οφείλεται σε κάποια ασθένεια. Δοκιμάστε επίσης να το ησυχάσετε με κάποια από τις μεθόδους που περιγράφονται παρακάτω. Πέρα απ' αυτό, δεν μπορείτε να κάνετε πολλά πράγματα. Προσπαθήστε να παρηγορηθείτε, στη σκέψη πως τα περισσότερα μωρά εγκαταλείπουν το αναίτιο κλάμα τους, ανάμεσα στις δέκα και τις δεκαέξι εβδομάδες — πιθανότατα, επειδή λειτουργούν πια αρμονικά το νευρικό και το πεπτικό τους σύστημα. Ίσως, ακόμα, επειδή αρχίζουν τώρα να επικοινωνούν και να παίζουν περισσότερο, με αποτέλεσμα να απορροφούνται πιο πολύ από τις καινούριες τους δραστηριότητες. Στο μεταξύ, θα μπορέσετε να βοηθήσετε το μωρό σας σ' αυτή τη δύσκολη περίοδο, αν καταφέρετε να δείχνετε στοργή αλλά να μην το παραχαϊδεύετε στα ξεσπάσματα του.


Από τη στιγμή που θ' αρχίσει το μωρό σας να κλαίει "με όρεξη", ίσως είναι δύσκολο να το ησυχάσετε. Όπως μερικά μωρά κλαίνε περισσότερο από άλλα, έτσι υπάρχουν και μωρά που παρηγορούνται δυσκολότερα. Γενικά, τα κορίτσια ησυχάζουν πιο εύκολα από τα αγόρια κι υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες. Για παράδειγμα, φαίνεται πως τα μωρά των Κινέζων, των Γιαπωνέζων και των Ναβάχο, ηρεμούν πολύ ευκολότερα από τα μωρά των Αμερικανών ή των Ευρωπαίων.

Όλες οι μέθοδοι που ακολουθούν, βοήθησαν σε πολλές περιπτώσεις. Συχνά, όταν συνδυαστούν, αποδίδουν περισσότερο: προφανώς, δυο μέθοδοι ανακούφισης είναι καλύτερες από μία, και τρεις είναι ακόμα προτιμότερες— για να σταματήσει να κλαίει ένα μωρό, μπορεί να χρειάζεται ταυτόχρονα ζεστασιά, κούνημα και το ραδιόφωνο ανοιχτό!

Επαφή

Ένα μωρό που κλαίει θ’ αρχίσει συχνά να ηρεμεί, όταν το πάρετε αγκαλιά: είναι μια προσπάθεια που αξίζει τον κόπο. Μερικές φορές θα το δείτε να ησυχάζει αν πιέσετε τις πατούσες του, ή του χαϊδέψετε ανάλαφρα το πρόσωπο. Υπάρχουν μωρά που ηρεμούν με απαλό μασάζ, και άλλα που ησυχάζουν μόλις τα τοποθετήσετε πάνω σε κάτι γούνινο, ή πολύ απαλό υλικό.

Ρυθμικές κινήσεις και νανούρισμα

Τα μικρά μωρά — μέχρι δύο εβδομάδων ή και μικρότερα ακόμα — μπορούν να ησυχάσουν με ρυθμικές κινήσεις, όπως το κούνημα ή το χάιδεμα. Πάρτε το μωρό σας αγκαλιά και περπατήστε μερικές φορές πάνω κάτω το δωμάτιο— μάλλον, θα αποδειχθεί αρκετό. Ωστόσο, υπάρχουν μωρά που δείχνουν να ανταποκρίνονται μόνο στην κίνηση του αυτοκινήτου, αναγκάζοντας τους γονείς να φέρνουν βόλτα κάθε βράδυ ολόκληρα τετράγωνα, μέχρι να καταφέρουν να τα κοιμίσουν!

Από τα πανάρχαια χρόνια, οι γονείς ηρεμούσαν τα μωρά τους με το νανούρισμα. Αν νιώσετε να εξαντλείται η φωνή ή η υπομονή σας, δοκιμάστε το κασετόφωνο, ή βάλτε το ραδιόφωνο να παίζει απαλά. Μερικοί γονείς ορκίζονται πως πέτυχαν θαύματα βάζοντας στο κασετόφωνο μια κασέτα με τους χτύπους της καρδιάς, ή τους ήχους της μήτρας. Άλλοι, βρίσκουν εξίσου αποδοτική οποιαδήποτε απαλή, ρυθμική μουσική, ή ακόμα και το σταθερό βουητό μιας ηλεκτρικής σκούπας ή του ανεμιστήρα.

Ζεστασιά

Το μικρό μωρό μπορεί να ανακουφιστεί αν το τυλίξετε χαλαρά σε ένα σάλι ή μια κουβέρτα — ειδικά, αν το πάρετε αγκαλιά κι αρχίσετε βόλτες μέσα στο δωμάτιο.

Το πιπίλισμα

Το πιπίλισμα είναι ένας απόλυτα φυσιολογικός τρόπος για να ησυχάζει το μωρό. Τα μωρά αποκτούν το αντανακλαστικό του θηλάσματος όσο βρίσκονται ακόμα στη μήτρα, κι υπάρχουν μωρά που πιπιλίζουν τα δάχτυλα τους ή, ειδικότερα, τον αντίχειρα, προτού ακόμα γεννηθούν.

Αν πιστεύετε ότι το μωρό σας μπορεί να ανακουφιστεί με το πιπίλισμα, αλλά δεν έχει ακόμα ανακαλύψει ότι μπορεί να πιπιλίζει τα δάχτυλα του, προσπαθήστε να βοηθήσετε, οδηγώντας μερικές φορές το χεράκι του μέσα στο στόμα, ώστε να διαπιστώσετε αν θα του άρεσε να το πιπιλίσει.

Μόλο που η πιπίλα δε βλάπτει, το χέρι του μωρού είναι προτιμότερο. Σαν μέλος του σώματος του, το ελέγχει καλύτερα απ' οποιοδήποτε ξένο αντικείμενο και, επιπλέον, είναι ευαίσθητο: το μωρό μπορεί να εξερευνήσει το στόμα του με τον αντίχειρα του.

Πώς να αντιμετωπίζετε το κλάμα του μωρού σας

Υπάρχουν μωρά που "τσιρίζουν" διαπεραστικά προκειμένου να τραβήξουν την προσοχή, και μερικοί γονείς έχουν ελάχιστα όρια ανοχής. Έχει αποδειχθεί (επιστημονικά και πληροφοριακά), ότι το κλάμα δεν προκαλεί μονάχα αντίδραση, αλλά ενόχληση και νεύρα. Είναι αφάνταστα ενοχλητικό και κουραστικό, να περνάει κανείς όλη την ημέρα του μ' ένα κλαψιάρικο μωρό. Οι γονείς φτάνουν στο σημείο να νιώθουν καταπίεση και απογοήτευση, μερικές φορές θυμό —κάποιοι, μάλιστα, καταφεύγουν και στη βία.

Αν έχετε φτάσει κι εσείς σ' αυτό το σημείο, καλό θα είναι να ζητήσετε βοήθεια και υποστήριξη. Ένας επαγγελματίας σύμβουλος ή ομάδες γονέων με τα ίδια προβλήματα, μπορούν να βοηθήσουν πάρα πολύ.
Μερικές φορές, η μεγαλύτερη ανάγκη που νιώθει ένας γονιός, είναι η επαφή με άλλους ανθρώπους. Βγείτε, με το μωρό σας, από το σπίτι. Και μόνο που θα δείτε κάποιους άλλους ανθρώπους ή θα παρακολουθήσετε τις δραστηριότητες τους — σ' ένα γειτονικό σπίτι, ίσως, σε μια παιδική χαρά ή στα μαγαζιά — μπορεί να είναι αρκετό για να τραβήξει το μυαλό του μωρού, και το δικό σας, από το κλάμα.

Γονείς, που τα μωρά τους κλαίνε υπερβολικά, δέχονται συνήθως άφθονες συμβουλές και υποδείξεις. Συχνά, αυτό που τους χρειάζεται περισσότερο δεν είναι συμβουλές, αλλά ένα διάλειμμα.

Δεν είναι κακό να αφήνετε κάπου κάπου, και για μικρά χρονικά διαστήματα, τη φροντίδα του μωρού σας σε κάποιον άλλο: σύντομα αλλά κανονικά διαλείμματα, θα πρέπει να περιλαμβάνονται στο οπλοστάσιο κάθε μητέρας και κάθε πατέρα.