Η διαδικασία της αναισθησίας στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή

Νάσια Κούσκουρη
Αναισθησιολόγος
Επιστημονικός συνεργάτςη
Μονάδας ΙVF ΜΗΤΕΡΑ

Τον τελευταίο καιρό όλο και περισσότερα γράφονται και λέγονται για τις μεθόδους και τις διαδικασίες της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Πού και πότε είναι απαραίτητη η παρουσία αναισθησιολόγου;

Όλες οι επεμβατικές διαδικασίες της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής δηλαδή η ωοληψία, η εμβρυομεταφορά αλλά και η βιοψία όρχεος για τους άνδρες, πρέπει να γίνονται υπό άσηπτες συνθήκες σε χειρουργικές αίθουσες επαρκώς εξοπλισμένες.

Ιδιαίτερα, η διαδικασία της ωοληψίας, είναι σύντομη αλλά και αρκετά επώδυνη για τη γυναίκα και καθιστά απαραίτητη την παρουσία αναισθησιολόγου. Η γυναίκα έρχεται στο χώρο του χειρουργείου λίγο πριν από την προγραμματισμένη ώρα της επέμβασης και φεύγει λίγες ώρες μετά.

Συνήθως το άγχος των γυναικών αυτών είναι μεγάλο, γεγονός που τις κάνει περισσότερο νευρικές και πιο φοβισμένες. Έτσι, μπαίνοντας στο χώρο του χειρουργείου, ο αναισθησιολόγος πρέπει καταρχάς να προσπαθήσει να τις χαλαρώσει και να τις κάνει να αισθανθούν άνετα.

Όσον αφορά το χειρουργείο, ο αναισθησιολόγος, πρέπει να εξασφαλίσει ασφαλή και επαρκή αναλγησία, άριστες χειρουργικές συνθήκες και γρήγορη ανάνηψη μετά την επέμβαση, χωρίς παρενέργειες, έτσι ώστε η γυναίκα να είναι σε θέση να γυρίσει στο σπίτι της και στις καθημερινές δραστηριοτητές της το συντομότερο δυνατό.

Συνήθως οι μέθοδοι που χρησιμοποιούμε είναι είτε η γενική αναισθησία είτε η καταστολή εν συνειδήσει.
Λόγω της συντομίας αλλά και το είδος της επέμβασης, η γενική αναισθησία που εφαρμόζεται, δεν καθιστά απαραίτητη τη διασωλήνωση και ο αερισμός της γυναίκας γίνεται με προσωπίδα ή λαρυγγική μάσκα.
Η εισαγωγή στην αναισθησία γίνεται με ενδοφλέβιους παράγοντες μέσω ενός φλεβοκαθετήρα που τοποθετείται στο χέρι της γυναίκας. Η ανάνηψη είναι ταχεία, η γυναίκα ξυπνάει αμέσως μετά το τέλος της επέμβασης και επιπλοκές μετεγχειρητικά όπως η ναυτία, ο εμετός και ο πόνος είναι ελάχιστες έως ανύπαρκτες, συνήθως.

Οσον αφορά την καταστολή εν συνειδήσει ή “conscious sedation”, αυτή επιτυγχάνεται με τη χορήγηση αναλγητικών παραγόντων και υπναγωγών σε υποαναισθητικές δόσεις. Η γυναίκα δεν αισθάνεται πόνο, είναι ξύπνια ή ελαφρά κοιμισμένη ενώ η αφύπνιση είναι άμεση και με πλήρη διάυγεια.

Σε κάθε περίπτωση η γυναίκα θα πρέπει να είναι ενήμερη για τη δική της προετοιμασία. Είναι απαραίτητο, για τη δική της ασφάλεια, να παραμείνει νηστική για τουλάχιστον 8 με 10 ώρες προ χειρουργείου, να μην έχει καπνίσει και να έχει μαζί της τις απαραίτητες εξετάσεις που χρειάζονται σε ένα προεγχειρητικό έλεγχο, όπως καρδιολογική εξέταση και εργαστηριακός έλεγχος. Θα πρέπει μαζί με τις οδηγίες του γυναικολόγου τις μέρες πριν την επέμβαση, να δίνονται στη γυναίκα και οδηγίες από τον αναισθησιολόγο, κυρίως γραπτές, ωστε να τις κατανοήσει και να μην τις ξεχάσει.

Η προσεκτική προεγχειρητική εκτίμηση της γυναίκας είναι απαράιτητη για τη βελτίωση της ασφάλειας της, για την αποφυγή αναβολών και την αύξηση της αποτελεσματικότητας της κλινικής. Δυστυχώς, επειδή δεν είναι πάντα εφικτή η αναισθησιολογικη εκτιμηση την προηγούμενη απο τη μέρα της επέμβασης, πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ του αναισθησιολογου και του γυναικολόγου εφόσον λαμβάνεται υπ’όψιν η γενική κατάσταση της γυναίκας και όχι μόνο τα χειρουργικά κριτήρια. Είναι όμως απαράιτητη η προεγχειρητική εκτίμηση, τουλάχιστον την προηγούμενη ημέρα των γυναικών με συνοδά νοσήματα, όπως παχυσαρκία, καρδιολογικά και αναπνευστικά προβλήματα.

Η παχυσαρκία μας απασχολεί τελευταία όλο και περισσότερο και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, διότι πολλές φορές μπορεί να συνοδεύεται και από άλλα νοσήματα, όπως σακχαρώδη διαβήτη, περιοριστική πνευμονοπάθεια, στεφανιαία νόσο κτλ. Επίσης τα παχύσαρκα άτομα έχουν αυξημένες απαιτήσεις σε οξυγόνο, όμως, από την άλλη μεριά, η μεγάλη ποσότητα του λιπώδους ιστού δυσκολεύει τους αναισθησιολογικούς χειρισμούς και τον αερισμό κατά τη διαρκεια της επέμβασης.

Μετά το τέλος της επέμβασης, η γυνάικα, πρέπει να μείνει για λίγο στην ανάνηψη, υπό παρακολούθηση. Η ανάνηψη πρέπει να έιναι πλήρως εξοπλισμένη και το προσωπικό χρειάζεται να είναι εξιδικευμένο ώστε να μπορέσει να ανταπεξέλθει σε τυχόν μετεγχειρητικές επιπλοκές.

Υπάρχουν κάποια κριτήρια για το πότε θα μπορέσει η γυναίκα να φύγει, με απόλυτη ασφάλεια από την κλινική,. Θα πρέπει, λοιπον, τα ζωτικά της σημεία να είναι σταθερά για τουλαχιστον 30 λεπτα, δεν θα πρέπει να αισθάνεται ζάλη ή ναυτία, να έχει ικανότητα προσανατολισμού, τόπου και χρόνου, να μην υπάρχουν ενδείξεις ενεργούς αιμορραγίας και να μπορεί να ελέγξει ενδεχόμενο μετεγχειρητικό άλγος με αναλγητικά από το στόμα. Απαραίτητη προυπόθεση βέβαια για να φύγει απο την κλινική είναι να συνοδεύεται από κάποιο άλλο, υπέυθυνο άτομο.

Απ’ όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω φαίνεται πως είναι απαραίτητη μια καλή συνεργασία μεταξυ του γυναικολόγου του αναισθησιολόγου και της γυναίκας, ώστε όλες αυτες οι διαδικασίες να γίνουν με τη μεγαλύτερη ασφάλεια και το λιγότερο δυνατό άγχος για την καλύτερη δυνατή έκβαση.