Πώς σχηματίζεται ένας σίγουρος δεσμός με το μωρό

Πώς σχηματίζεται ένας σίγουρος δεσμός

Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι το μωρό δεν αισθάνεται σιγουριά και δεν προσκολλάται σε κάποιον, μόνο και μόνο επειδή αυτός ο κάποιος το ταΐζει, το καθαρίζει και περνάει πολλές ώρες μαζί του. Εκείνο που φαίνεται να παίζει το σημαντικότερο ρόλο, είναι η ποιότητα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο μωρό και στον ενήλικο.

Είναι πιθανότερο να προσκολληθεί το μωρό σε κάποιον που το αγαπάει, του φέρεται συνήθως στοργικά και δείχνει να απολαμβάνει τη συντροφιά του. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι η σχέση είναι καταδικασμένη αν ο γονιός, μερικές φορές, εκνευρίζεται ή ενοχλείται από τα καμώματα του παιδιού. Σημασία, έχει το γενικό πρότυπο. Ένα ξέσπασμα θυμού μέσα σε μια φυσιολογική σχέση αγάπης, σπανίως επιφέρει καταστροφικά αποτελέσματα. Ωστόσο, γονείς που θυμώνουν συχνά, απορρίπτουν ή παραμελούν, αποκτούν συνήθως ανήσυχα και ανασφαλή παιδιά.

Η αγάπη, όμως, δεν είναι πάντα αρκετή. Eξίσου σημαντικό ρόλο παίζει η ανταπόκριση στα μηνύματα του παιδιού. Γονείς που αγαπούν το μωρό τους και ανταποκρίνονται κατάλληλα στις εκφραζόμενες ανάγκες του, δημιουργούν έδαφος πρόσφορο για την ανάπτυξη ισχυρών, θετικών δεσμών.
Συντονιστείτε με το μωρό σας

Όταν οι γονείς αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν κατάλληλα στα μηνύματα των παιδιών τους, δημιουργούνται προβλήματα. Μερικές φορές, τα μωρά στέλνουν μπερδεμένα μηνύματα. Μπορεί να παρουσιαστούν δυσκολίες, λόγου χάρη, με τα τυφλά μωρά. Ενώ το μωρό με τη φυσιολογική όραση θ' αρχίσει να τινάζει χέρια και πόδια προς όλες τις κατευθύνσεις όταν αντιληφθεί να πλησιάζει κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο, το τυφλό μωρό μένει συνήθως ακίνητο, περιμένοντας ν' ακούσει κάποιον ήχο. Αν οι γονείς του τυφλού μωρού δεν ξέρουν πως αυτή η στάση ακινησίας είναι το καλωσόρισμα του, μπορεί να παρανοήσουν και να νιώσουν ότι το μωρό τούς απορρίπτει.

Μπορεί, πάλι, το μωρό να στέλνει φυσιολογικά μηνύματα, αλλά να μην είναι συντονισμένοι σ' αυτά οι γονείς. Για παράδειγμα, είναι συχνό το φαινόμενο όπου οι γονείς, αντί να αρχίσουν με το μικροσκοπικό πλασματάκι τους ένα διάλογο γεμάτο ανταπόκριση, "πνίγουν" το μωρό μ' ένα καταιγισμό εκδηλώσεων αγάπης. Όπως είναι φυσικό, σε τέτοιες περιπτώσεις το μωρό επιλέγει την αυτοάμυνα.

Γονείς που αντιδρούν με ακατάλληλο τρόπο, ίσως παρανοούν απλώς τις ανάγκες του παιδιού. Οι γονείς που κατακλύζουν το μωρό με ακατάσχετη φλυαρία, του τραβάνε το μάγουλο ή σκαρφίζονται κάθε λογής κολπάκια για να τραβήξουν την προσοχή του, μπορεί να πιστεύουν, αόριστα, πως όλη αυτή η φασαρία κάνει καλό στο παιδί, παραγνωρίζοντας έτσι το γεγονός ότι πρέπει να δίνουμε και στο παιδί την ευκαιρία να εκφράσει τις ανάγκες του.

Με άλλους γονείς που αντιδρούν ακατάλληλα, το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο. Αν περνούν κάποια στενοχώρια η οποία τους προκαλεί ένταση, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις ανάγκες του παιδιού τους. Υπάρχουν γονείς που δεν ξέρουν πώς να "δεθούν" με το παιδί τους αφού δεν είχαν οι ίδιοι δεθεί με τους δικούς τους γονείς, δεν έμαθαν τον τρόπο να το πετύχουν με τα παιδιά τους.

Οι γονείς αυτοί, που δυσκολεύονται να συνδεθούν με τα μωρά τους, μπορούν να βοηθηθούν. Για παράδειγμα, οι γονείς των τυφλών μωρών ανταποκρίνονται με πολύ μεγαλύτερη ευκολία, όταν συνειδητοποιήσουν το νόημα των μηνυμάτων του μωρού τους. Γονείς οι οποίοι, από άγνοια, ερεθίζουν υπερβολικά τα μωρά τους, μέχρι σημείου εκνευρισμού, μπορούν να αλλάξουν με σωστή πληροφόρηση. Απογοητευμένοι γονείς, ή και όσοι δεν είχαν ποτέ στενή σχέση με τους δικούς τους γονείς, μπορούν να βοηθηθούν αφάνταστα από έναν ψυχίατρο ή οικογενειακό σύμβουλο. Ωστόσο, για να ζητήσετε βοήθεια σε κάποιο πρόβλημα, πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσετε την ύπαρξη του προβλήματος.

Κι αν υπάρχει πρόβλημα, είναι πολύ σημαντικό να το εντοπίσετε έγκαιρα. Μόλο που δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η κατάσταση παγιώνεται, αν δεν δημιουργηθούν στενοί δεσμοί στα πρώτα χρόνια, φαίνεται πως όσο μεγαλώνει το παιδί, τόσο δυσκολεύουν τα πράγματα. Παιδιά που μεγάλωσαν σε ιδρύματα και υιοθετήθηκαν μέχρι την ηλικία των τεσσάρων χρόνων, δένονται συνήθως με τους νέους γονείς τους, θα περάσει όμως αρκετός χρόνος μέχρι να αναπτύξουν το συναίσθημα πως έχουν πια μία σίγουρη βάση, απ' όπου μπορούν να ξεκινήσουν για να φτιάξουν άλλες φιλίες και δεσμούς.




Η προσκόλληση και τα χρόνια που ακολουθούν

Η προσκόλληση δεν είναι μονάχα ένα θέμα που αφορά τα μωρά αλλά, όπως έχει πει ο Μπόουλμπι, "ένας πολύ σημαντικός παράγοντας για τη διανοητική υγεία της επόμενης γενιάς".

Αντικείμενο κριτικής έγιναν κάποιες μεταγενέστερες μελέτες, από τις οποίες μπορούμε να δούμε τι συμβαίνει σε παιδιά που καταγράφηκαν οι πρώτοι στενοί δεσμοί τους — κι αυτό οφείλεται, ως ένα σημείο, στο γεγονός πως δεν μπορούμε να μετρήσουμε με ακρίβεια την προσκόλληση. Τα αποτελέσματα δεν ήταν πάντα ίδια, αλλά μπορέσαμε να βγάλουμε, οπωσδήποτε, κάποια συμπεράσματα.

Τα παιδιά που έχουν ζήσει, κατά την προσχολική ηλικία, μέσα σ' ένα οικογενειακό περιβάλλον το οποίο εξασφάλιζε στενές σχέσεις και σιγουριά, τα πηγαίνουν καλύτερα με τα υπόλοιπα παιδιά ή με ενήλικες που γνωρίζουν για πρώτη φορά, σε σύγκριση με τα παιδιά τα οποία έχουν μεγαλώσει με ανασφάλεια. Στα παιχνίδια τους, δείχνουν μεγαλύτερη φαντασία σε σχέση με τα ανήσυχα παιδιά, κι ασχολούνται πολύ περισσότερο με την εξερεύνηση του περιβάλλοντος τους.

Διαπιστώθηκε πως τα παιδιά με ανασφάλειες παρουσιάζουν, μεγαλώνοντας, περισσότερα ψυχολογικά προβλήματα, αλλά εδώ θα πρέπει να τονίσουμε πως δε θεωρείται δεδομένο ότι ένα δίχρονο, ανασφαλές παιδί, θα παρουσιάσει οπωσδήποτε κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα- είναι αμέτρητοι οι παράγοντες που επεμβαίνουν και καθορίζουν τη ζωή ενός παιδιού.