Αναβολή της μητρότητας για το... μέλλον!
Γράφει ο Δρ Θάνος Παράσχος
Γυναικολόγος-Μαιευτήρας
Ειδικός στην εξωσωματική γονιμοποίηση και ενδοσκοπική χειρουργική
τ. Επιμελητής Νοσοκομείων Hammersmith & Whipps Cross του Λονδίνου
http: www.ivf-embryo.gr
e-mail: paraschos@ivf-embryo.gr
Σπουδές, καριέρα, η αναζήτηση του ιδανικού συντρόφου, η οικονομική κατάσταση ή μια θεραπεία για καρκίνο, άλλοτε θα μπορούσαν να σταθούν εμπόδιο για μια γυναίκα που θέλει να αποκτήσει παιδί σε ώριμη ηλικία. Σήμερα, οι εξελίξεις στην εξωσωματική γονιμοποίηση δίνουν στα ζευγάρια τη δυνατότητα να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους πέρα από τα όρια της βασικής αναπαραγωγικής ηλικίας της γυναίκας.
Υαλοποίηση (ταχεία κρυοσυντήρηση) ωαρίων/εμβρύων και Μεταμόσχευση ωοθηκικού ιστού
Στα 35 της χρόνια μια γυναίκα έχει τις μισές πιθανότητες να μείνει έγκυος απ’ όσες είχε όταν ήταν 20. Όταν όμως οι προσωπικές της συνθήκες επιβάλλουν να αναβάλει την απόφαση για μητρότητα, η μέθοδος ταχείας κρυοσυντήρησης (υαλοποίησης) ωαρίων και εμβρύων μπορεί να της δώσει τη δυνατότητα να ζήσει αυτή την πολύτιμη εμπειρία στο μέλλον.
Το μυστικό επιτυχίας στην κατάψυξη των ωαρίων/εμβρύων είναι να ελαχιστοποιηθεί η δημιουργία κρυστάλλων στο κυτταρόπλασμα, που παρατηρείται εξαιτίας της υψηλής περιεκτικότητας των ανθρώπινων ωαρίων/εμβρύων σε νερό. Ο κίνδυνος αυτός αποφεύγεται με την υαλοποίησή τους, δηλαδή, με την τοποθέτησή τους σε ειδικό αντιψυκτικό και στη συνέχεια, με την ταχύτατη κατάψυξή τους.
Στο ΕmBIO χρησιμοποιούμε αποκλειστικά τη μέθοδο της υαλοποίησης, επιτυγχάνοντας τα υψηλότερα ποσοστά επιβίωσης των κρυοσυντηρημένων εμβρύων, που μέχρι σήμερα φτάνουν στο 90%.
Εκτός από τις περιπτώσεις της ηθελημένα αργοπορημένης εγκυμοσύνης, η τεχνική της κατάψυξης ωαρίων και εμβρύων δίνει τη δυνατότητα τεκνοποίησης και σε γυναίκες που εμφανίζουν κάποια μορφή καρκίνου και θέλουν να διαφυλάξουν τα υγιή ωάριά τους πριν να υποβληθούν σε ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία. Επίσης, μια γυναίκα μπορεί να καταψύξει τα υγιή και ικανά έμβρυα που περίσσεψαν από έναν κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης για να εξασφαλίσει μια ακόμη επιτυχημένη εγκυμοσύνη στο μέλλον.
Μια άλλη πολύτιμη δυνατότητα που προσφέρει σήμερα η επιστήμη της γενετικής στις γυναίκες είναι η επαναλειτουργία των ωοθηκών τους μετά από μια πρόωρη εμμηνόπαυση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την πρωτοποριακή μέθοδο της κρυοσυντήρησης και μεταμόσχευσης ωοθηκικού ιστού. Όταν μια γυναίκα κινδυνεύει να χάσει τη φυσιολογική ωοθηκική λειτουργία της, ας πούμε όταν υπάρχει κληρονομικότητα πρόωρης εμμηνόπαυσης, αφαιρούμε λαπαροσκοπικά ένα τμήμα των ωοθηκών που περιέχει πολλά άωρα ωοθυλάκια και το καταψύχουμε. Αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να κάνουμε στο μέλλον ωρίμανση των ανώριμων ωαρίων στο εργαστήριο και εξωσωματική γονιμοποίηση, ή να επανατοποθετήσουμε τον ιστό στη γυναίκα για να αποκαταστήσουμε την ωοθηκική της λειτουργία (in vitro αυτόλογη μεταμόσχευση). Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα να μεταμοσχεύσουμε τον ωοθηκικό ιστό και σε άλλη γυναίκα, που έχει χάσει την αναπαραγωγική της ικανότητα.
Μεταβολομική και Έμβρυα “Survivors”
Παρότι φροντίζουμε να κρατάμε συγκριτικά χαμηλό το κόστος μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης, συνειδητοποιούμε ότι για ένα ζευγάρι, το «κόστος» δεν είναι μόνο οικονομικό. Γι’ αυτό, προσπαθούμε να μειώσουμε όσο το δυνατόν τις πιθανότητες να πάει κάτι στραβά και να αναγκαστούμε να επαναλάβουμε τη διαδικασία. Το εμβρυολογικό εργαστήριο του EmBIO, πρωτοπόρο στο χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, είναι ένα από τα ελάχιστα εργαστήρια στα Βαλκάνια που διαθέτει και χρησιμοποιεί την επαναστατική μέθοδο της Μεταβολομικής προκειμένου να αξιολογήσει την αναπτυξιακή δυνατότητα των εμβρύων που θα μεταφερθούν στη μήτρα. Με την ακριβέστατη και ταχύτατη αυτή μέθοδο, ελέγχεται η ικανότητα των εμβρύων να εξελιχθούν σε φυσιολογικά κυήματα που θα τα βγάλουν πέρα σ’ έναν πλήρη κύκλο εγκυμοσύνης. Έτσι έχουμε τη δυνατότητα να μειώσουμε τον αριθμό των εμβρύων που μεταφέρουμε στη μήτρα, περιορίζοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο μιας πολύδυμης κύησης.
Το ποσοστό επιτυχίας μιας προσπάθειας εξωσωματικής γονιμοποίησης μπορεί να αυξηθεί ακόμη περισσότερο αν επιλεχθούν να μεταφερθούν στη μήτρα μόνο φυσιολογικά έμβρυα. Αυτή τη δυνατότητα μας τη δίνει η τεχνική της προεμφυτευτικής γενετικής διάγνωσης. Για τη διάγνωση χρωμοσωμικών ανωμαλιών και φυλοεπηρεαζόμενων γενετικών νοσημάτων, χρησιμοποιούμε την τεχνική FISH, ενώ για γονιδιακές μεταλλάξεις, την τεχνική PCR. Στη Μονάδα μας απευθύνονται ζευγάρια που ζητούν προεμφυτευτικό έλεγχο για μεσογειακή αναιμία, δρεπανοκυτταρική αναιμία, κυστική ίνωση, μυϊκή δυστροφία κ.ά.
Προχωρημένη ηλικία; Υποβοηθούμενη Εκκόλαψη!
Σε μία προσπάθεια να αυξηθούν οι πιθανότητες εμφύτευσης των εμβρύων στη μήτρα, τα τελευταία χρόνια εφαρμόζεται η τεχνική της υποβοηθούμενης εκκόλαψης, κυρίως σε έμβρυα γυναικών προχωρημένης ηλικίας. Αυτά έχουν συνήθως πιο παχιά και σκληρή, διαφανή ζώνη (zona pellucida), που εμποδίζει την εμφύτευσή τους στο ενδομήτριο της ασθενούς. Με ειδικούς μικροχειρισμούς, λεπταίνουμε τη διαφανή ζώνη που περιβάλει το έμβρυο ή δημιουργούμε μια μικρή οπή. Στο EmBIO παρατηρείται αυξημένη ζήτηση για την εφαρμογή αυτής της τεχνικής, λόγω του διαρκώς αυξανόμενου μέσου όρου ηλικίας των γυναικών που καταφεύγουν στην εξωσωματική γονιμοποίηση.