Μήπως το παρακάνουμε με την πρωτεΐνη; Οι κίνδυνοι πίσω από τη νέα διατροφική εμμονή

Της Βίκυς Κουρλιμπίνη

Από μπάρες και ροφήματα μέχρι γιαούρτια, ψωμιά και δημητριακά με έξτρα πρωτεΐνη, η αγορά κατακλύζεται από προϊόντα που υπόσχονται περισσότερη ενέργεια, καλύτερο σώμα και γρηγορότερη απώλεια βάρους. Όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολή μπορεί να κρύβει κινδύνους, ιδιαίτερα όταν η κατανάλωση πρωτεΐνης βασίζεται κυρίως σε ζωικές πηγές.

Η πρωτεΐνη αποτελεί βασικό μακροθρεπτικό συστατικό. Συμβάλλει στην αποκατάσταση των μυών, στη δημιουργία ιστών και στη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Ωστόσο, η αντίληψη ότι "όσο περισσότερη, τόσο καλύτερα" δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται επιστημονικά.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους μια μέτρια αυξημένη πρόσληψη πρωτεΐνης είναι ασφαλής. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η υπερκατανάλωση γίνεται συστηματική ή όταν υπάρχουν ήδη υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Ένας από τους βασικότερους προβληματισμούς αφορά τη λειτουργία των νεφρών. Τα νεφρά είναι υπεύθυνα για την αποβολή των παραπροϊόντων που δημιουργούνται κατά τη διάσπαση της πρωτεΐνης.

Σε υγιή άτομα ο οργανισμός συνήθως προσαρμόζεται. Όμως σε ανθρώπους με χρόνια νεφρική νόσο, η υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να επιταχύνει την επιδείνωση της κατάστασης. Για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς με νεφρικά προβλήματα συχνά καλούνται να περιορίσουν την ημερήσια πρόσληψη πρωτεΐνης περίπου στα 0,8 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους.

Παράλληλα, φαίνεται πως η προέλευση της πρωτεΐνης παίζει σημαντικό ρόλο. Μελέτες δείχνουν ότι οι ζωικές πρωτεΐνες συνδέονται περισσότερο με ενδείξεις νεφρικής επιβάρυνσης, ενώ οι φυτικές πηγές, όπως τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και η σόγια, θεωρούνται πιο "φιλικές" προς τα νεφρά.
Προβλήματα στο έντερο και τη πέψη
Οι δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης συχνά συνοδεύονται από περιορισμό υδατανθράκων, ιδιαίτερα σε μοντέλα όπως η κετογονική διατροφή. Αυτό όμως μπορεί να μειώσει σημαντικά την πρόσληψη φυτικών ινών.

Η έλλειψη φυτικών ινών επηρεάζει αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή τα "καλά" βακτήρια που συμβάλλουν στην πέψη και στη μείωση των φλεγμονών. Δυσκοιλιότητα, φούσκωμα και αίσθημα βάρους είναι συχνά συμπτώματα σε όσους ακολουθούν ακραίες πρωτεϊνικές δίαιτες.

Οι διατροφολόγοι τονίζουν ότι όταν από το πιάτο λείπουν φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης, η υγεία του εντέρου υποφέρει.
Όταν η πρωτεΐνη "εκτοπίζει" άλλα θρεπτικά συστατικά
Η υπερβολική έμφαση στις πρωτεΐνες, κυρίως ζωικής προέλευσης, μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε βιταμίνες, αντιοξειδωτικά και φυτικές ίνες.

Ειδικοί προειδοποιούν ότι όσοι ακολουθούν αυστηρές δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης συχνά προσλαμβάνουν λιγότερη βιταμίνη C, φυλλικό οξύ, μαγνήσιο και φυτικά αντιοξειδωτικά, στοιχεία που σχετίζονται με τη μακροχρόνια προστασία της υγείας.
Αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος;
Δεν είναι μόνο η ποσότητα αλλά και το είδος της πρωτεΐνης που μετρά. Διατροφές πλούσιες σε επεξεργασμένο κόκκινο κρέας και ζωικές πρωτεΐνες έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και μεγαλύτερη θνησιμότητα. Αντίθετα, η αντικατάσταση μέρους της ζωικής πρωτεΐνης με φυτική φαίνεται να έχει προστατευτική δράση για την καρδιά.

Οι ειδικοί σημειώνουν επίσης ότι ορισμένες ζωικές πρωτεΐνες περιέχουν υψηλά επίπεδα μεθειονίνης, ενός αμινοξέος που μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα ομοκυστεΐνης στο αίμα, που συνδέεται με βλάβες στα αγγεία και αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Κίνδυνος για πέτρες στα νεφρά
Μια πολύ υψηλή κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης μπορεί να αυξήσει και τον κίνδυνο νεφρολιθίασης, ιδιαίτερα σε άτομα με προδιάθεση ή χαμηλή κατανάλωση νερού.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι διατροφές με πολύ κρέας μπορούν να αλλάξουν τη χημεία των ούρων, αυξάνοντας παράγοντες που ευνοούν τον σχηματισμό πέτρας στα νεφρά. Σύμφωνα με μετα-ανάλυση, όσοι καταναλώνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες κρέατος εμφανίζουν περίπου 20% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης πέτρας στα νεφρά.

Οι διατροφολόγοι υπογραμμίζουν ότι το πρόβλημα ξεκινά όταν η κατανάλωση γίνεται μονομερής και υπερβολική, εις βάρος άλλων τροφών. Η πιο ασφαλής προσέγγιση φαίνεται να είναι η ποικιλία: επαρκής πρωτεΐνη, αλλά μαζί με φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και καλής ποιότητας λιπαρά.

Πηγή: Capital.gr