Το παιχνίδι που δεν το οργανώνει κανείς κάνει τη μεγαλύτερη δουλειά

Η βδομάδα ενός παιδιού στο δημοτικό είναι πιο γεμάτη από ποτέ. Σχολείο ως το μεσημέρι, μετά ξένη γλώσσα, μετά κολύμβηση ή μπάλα, μετά διάβασμα. Και κάπου εκεί, στο μοναδικό απόγευμα που δεν έχει τίποτα, ακούγεται το «βαριέμαι» — και η πρώτη μας αντίδραση είναι να το γεμίσουμε. Είναι όμως ακριβώς το απόγευμα που κάνει τη δουλειά που δεν κάνει καμία δραστηριότητα.

Τι χτίζει το παιχνίδι που δεν το στήνει κανείς

Αδόμητο λέμε το παιχνίδι που το αποφασίζει το ίδιο το παιδί: τι θα παίξει, πώς θα το παίξει και πότε θα σταματήσει. Δεν έχει σωστή απάντηση και δεν έχει βαθμό. Ακριβώς επειδή δεν έχει, το παιδί λύνει μόνο του μικρά προβλήματα που δεν του τα έβαλε κανείς — πώς θα στηθεί το κάστρο ώστε να μην πέφτει, τι θα κάνει όταν ο φίλος του θέλει να παίξει κάτι άλλο. Εκεί μέσα δοκιμάζει ιδέες, φαντάζεται, αλλάζει γνώμη και ξαναρχίζει. Εκεί μαθαίνει και τα όριά του: όταν σκαρφαλώνει σε ένα δέντρο ή κατεβαίνει τρέχοντας την κατηφόρα, μετράει μόνο του τι αντέχει και πόσο μακριά μπορεί να φτάσει.

Πόσο χωράει μέσα στη βδομάδα

Μαγικός αριθμός ωρών δεν υπάρχει, υπάρχει όμως μια απλή ισορροπία. Η μέρα του παιδιού είναι ήδη δομημένη από το σχολείο, με ωράριο, κανόνες και κουδούνι. Οι περισσότερες οικογένειες βγαίνουν καλά με 1 ή 2 οργανωμένες δραστηριότητες την εβδομάδα μετά το σχολείο, με τα υπόλοιπα απογεύματα ελεύθερα. Το παιδί χρειάζεται χρόνο για να ξεκουραστεί, να σκεφτεί, να σχεδιάσει και να ονειρευτεί. Αυτός ο χρόνος δεν περισσεύει από μόνος του — πρέπει να τον αφήσουμε επίτηδες μέσα στο πρόγραμμα, όπως αφήνουμε το κολύμπι και τα αγγλικά.

Όταν σου λέει «βαριέμαι»

Η ανία δεν είναι σήμα ότι κάτι πήγε στραβά. Είναι το σημείο από όπου ξεκινά το ελεύθερο παιχνίδι, γιατί κάπου εκεί το παιδί σταματά να περιμένει πρόγραμμα και αρχίζει να ψάχνει μόνο του. Αντί για απάντηση, βοηθά περισσότερο το υλικό: ένα κουτί με παλιά ρούχα, καπέλα, παπούτσια και τσάντες γίνεται μέσα σε λίγα λεπτά ρόλος και ιστορία. Χαρτιά, ξυλομπογιές, μπογιές, κόλλα, χάντρες, κομμάτια ύφασμα, φύλλα και ξυλάκια από την αυλή δίνουν ακόμα περισσότερα. Και όταν το παιδί κολλήσει κάπου, η πιο χρήσιμη κίνηση δεν είναι να λύσουμε εμείς το πρόβλημα αλλά να ρωτήσουμε «τι άλλο θα μπορούσες να δοκιμάσεις;».

Το πιο δύσκολο κομμάτι σε όλα αυτά δεν το κάνει το παιδί, το κάνουμε εμείς: να αντέξουμε το άδειο απόγευμα χωρίς να τρέξουμε να το γεμίσουμε. Ένα παιδί που έχει μάθει να βρίσκει μόνο του τι θα κάνει, κουβαλάει αυτή την ικανότητα πολύ πιο μακριά από όσο φτάνει οποιοδήποτε πρόγραμμα.