Το παιδί που αργεί να ζεσταθεί δεν είναι ντροπαλό

Ο Σεπτέμβρης βάζει τα παιδιά σε καινούργιες ομάδες: άλλο τμήμα, άλλη τάξη, μια δραστηριότητα που ξεκινά για πρώτη φορά. Κάποια μπαίνουν στον χώρο και μέσα σε πέντε λεπτά παίζουν σαν να ήταν πάντα εκεί. Άλλα στέκονται στην άκρη, κρατιούνται από το μπουφάν σου, δεν απαντούν στο «πώς σε λένε;» — και εσύ νιώθεις όλα τα βλέμματα πάνω σου.

Αργεί να ζεσταθεί, δεν φοβάται

Η συστολή είναι κομμάτι της ιδιοσυγκρασίας, δηλαδή του τρόπου με τον οποίο κάθε παιδί υποδέχεται τον κόσμο. Δεν είναι ελάττωμα ούτε κάτι που πρέπει να διορθωθεί. Τα παιδιά που μοιάζουν συνεσταλμένα συνήθως ζεσταίνονται μόλις μάθουν το πρόσωπο ή τον χώρο· γι' αυτό η φράση «αργεί να ζεσταθεί» περιγράφει την πραγματικότητα πολύ καλύτερα από το «είναι ντροπαλό». Στην πράξη μπορεί να μη μιλήσει την πρώτη μέρα, να προτιμήσει να παρακολουθεί το παιχνίδι πριν μπει σε αυτό, να κρυφτεί πίσω σου όταν του απευθυνθεί κάποιος άγνωστος.

Τι βοηθά στις πρώτες συναντήσεις

Μείνε μαζί του στην αρχή αντί να το αφήσεις στην πόρτα. Τις πρώτες μέρες κάτσε λίγη ώρα στον χώρο, άφησέ το να εξερευνήσει με την ησυχία του και απομακρύνσου σταδιακά, για μικρά διαστήματα που μεγαλώνουν μόνα τους. Πες του από πριν τι θα γίνει και τι αρκεί να κάνει: «η κυρία θα σε ρωτήσει πώς σε λένε· αν δεν θέλεις να μιλήσεις, μπορείς να κουνήσεις το κεφάλι σου». Ένα παιδί που ξέρει τι το περιμένει μπαίνει πολύ πιο εύκολα.

Βοηθά επίσης να μη σπρώχνεται προς τον άγνωστο ενήλικα. Πλησιάζει πιο εύκολα όταν ο άλλος καθίσει δίπλα του με ένα παιχνίδι, μιλήσει ήρεμα και του αφήσει χώρο. Στο σπίτι δοκιμάστε τη σκηνή σαν παιχνίδι ρόλων: εσύ κάνεις την προπονήτρια ή το καινούργιο παιδί, εκείνο απαντά. Αναγνώρισε ακόμα και το πιο μικρό βήμα, ένα «γεια» ή μια απάντηση σε μια ερώτηση, γιατί από εκεί χτίζεται η επόμενη φορά.

Τι το πιέζει χωρίς να το θέλουμε

Το σπρώξιμο στο κέντρο της παρέας, το «πες καλημέρα» μπροστά σε δέκα ανθρώπους, η σύγκριση με το αδερφάκι που μπήκε αμέσως στο παιχνίδι: όλα αυτά μεγαλώνουν την ένταση αντί να τη λύνουν. Το ίδιο κάνει και η βιαστική αποχώρηση χωρίς αποχαιρετισμό, που μοιάζει πρακτική αλλά αφήνει το παιδί να ψάχνει πού πήγες.

Πιο βαριά όμως από όλα ζυγίζει η ταμπέλα. Όταν ακούει «μην το ρωτάτε, είναι ντροπαλό», μαθαίνει κάτι για τον εαυτό του και το κρατά. Αν το πει κάποιος άλλος μπροστά του, μπορείς να το διορθώσεις ήρεμα εκείνη τη στιγμή: «θέλει λίγη ώρα να ζεσταθεί· μόλις νιώσει άνετα, θα έρθει να παίξει». Έτσι ακούει ταυτόχρονα ότι εσύ καταλαβαίνεις πώς νιώθει.

Η συστολή δεν εξαφανίζεται επειδή το αποφασίσαμε εμείς. Αυτό που αλλάζει με τον χρόνο είναι η άνεση του παιδιού μέσα σε μια ομάδα, όταν του δώσουμε τα λεπτά που χρειάζεται. Μέτρα λοιπόν την πρόοδο σε δικά του βήματα, όχι σε σύγκριση με το πιο θαρραλέο παιδί του τμήματος. Ζητούμενο δεν είναι να γίνει εξωστρεφές, αλλά να μπορεί να μπει κάπου καινούργιο με τον δικό του ρυθμό.