Ο αποχαιρετισμός στην πόρτα του νηπιαγωγείου: τι βοηθά το παιδί και τι το δυσκολεύει

Η νέα σχολική χρονιά ξεκινά την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου. Για ένα παιδί 4 ή 5 ετών που μπαίνει πρώτη φορά στο νηπιαγωγείο, όλη η μέρα κρίνεται σε ένα σημείο: εκεί που αφήνει το χέρι σας και μπαίνει μέσα. Ο αποχαιρετισμός κρατά ένα λεπτό. Ο τρόπος που θα γίνει, όμως, καθορίζει και το πρωί της επόμενης μέρας.

Το κλάμα στην πόρτα δεν είναι ένδειξη ότι κάτι πάει στραβά. Είναι η φυσιολογική αντίδραση ενός παιδιού που σας αγαπά και καταλαβαίνει ότι φεύγετε. Στα περισσότερα παιδιά σταματά μέσα σε λίγα λεπτά από τη στιγμή που θα φύγετε — και εκεί ακριβώς είναι η παγίδα: εσείς δεν το βλέπετε ποτέ να σταματά.

Πρώτα το ωράριο: τι ώρα να είστε εκεί

Στο νηπιαγωγείο η προσέλευση γίνεται από τις 08:15 ως τις 08:30, και το υποχρεωτικό πρόγραμμα ξεκινά στις 08:30. Η αποχώρηση είναι στις 13:00. Αν δουλεύετε νωρίς, υπάρχει τμήμα πρωινής υποδοχής από τις 07:45. Αν χρειάζεστε απόγευμα, το ολοήμερο κρατά ως τις 16:00 και, σε όσα σχολεία λειτουργεί αναβαθμισμένο ολοήμερο, ως τις 17:30.

Μη φτάνετε στις 08:29. Ένα παιδί που μπαίνει τελευταίο και βιαστικά σε τάξη που έχει ήδη ξεκινήσει δυσκολεύεται πολύ περισσότερο από ένα παιδί που πρόλαβε να κρεμάσει την τσάντα του με την ησυχία του. Το να είστε εκεί 5 λεπτά νωρίτερα πιάνει περισσότερο τόπο από οτιδήποτε θα του πείτε στην πόρτα.

Η περίοδος προσαρμογής δεν είναι χάρη — την προβλέπει ο νόμος

Πολλοί γονείς δεν ξέρουν ότι τις πρώτες ημέρες το νηπιαγωγείο μπορεί να κρατά λιγότερες ώρες τα παιδιά που πηγαίνουν πρώτη φορά. Στην αρχή του πρώτου τριμήνου, και για διάστημα που δεν ξεπερνά τις 2 εβδομάδες, επιτρέπεται ρητά πιο ελαστικό ωράριο παραμονής.

Δεν το αποφασίζετε μόνοι σας ούτε το ζητάτε σαν εξαίρεση: το καθορίζει η νηπιαγωγός της τάξης μαζί με τον σύλλογο διδασκόντων, σε συνεργασία με εσάς. Αν βλέπετε ότι το παιδί σας δυσκολεύεται πολύ, πείτε το από την πρώτη εβδομάδα και όχι τον Οκτώβριο.

Τι βοηθά στην πόρτα

• Ένα σταθερό, μικρό τελετουργικό. Ίδια λόγια, ίδια σειρά, κάθε μέρα: μια αγκαλιά, ένα φιλί, «τα λέμε μετά το φαγητό», και φεύγετε. Το παιδί δεν ορίζει τίποτε άλλο εκείνη τη στιγμή· ξέρει όμως ακριβώς τι θα γίνει, και αυτό το κρατά.
• Χαμηλώστε στο ύψος του. Ο αποχαιρετισμός που γίνεται από ψηλά, με το ένα χέρι στην τσάντα και το βλέμμα αλλού, δεν φτάνει στο παιδί.
• Παραδώστε το σε πρόσωπο, όχι σε χώρο. Το «πάμε να πούμε καλημέρα στην κυρία» δουλεύει καλύτερα από το «τρέξε μέσα». Το παιδί χρειάζεται κάποιον συγκεκριμένο να κρατήσει το χέρι που αφήσατε.
• Πείτε πότε γυρίζετε με γεγονός, όχι με ώρα. Ένα παιδί 4 ετών δεν ξέρει τι σημαίνει «στη 1». Ξέρει όμως τι σημαίνει «μετά το φαγητό» ή «όταν βγείτε στην αυλή».
• Ό,τι υποσχεθείτε, τηρήστε το. Κυρίως την ώρα που θα το πάρετε. Η εμπιστοσύνη στην πόρτα χτίζεται όταν βγαίνει αυτό που είπατε, όχι όταν το λέτε.
• Ένα μικρό κομμάτι σπιτιού. Αν το σχολείο το επιτρέπει, μια οικογενειακή φωτογραφία στην τσάντα ή ένα μικρό αγαπημένο αντικείμενο δίνει στο παιδί κάτι να κρατηθεί.
• Το δικό σας πρόσωπο. Το παιδί διαβάζει εσάς πριν διαβάσει την τάξη. Αν φύγετε χαμογελώντας, του λέτε ότι ο χώρος είναι ασφαλής — ακόμα κι αν κλάψετε μετά στο αυτοκίνητο.

Τι το δυσκολεύει

• Να φύγετε στα κρυφά. Είναι ο πιο γρήγορος τρόπος να τελειώσει το πρωινό και ο πιο σίγουρος τρόπος να χαλάσει το επόμενο. Το παιδί που ανακαλύπτει ότι εξαφανιστήκατε χωρίς να το πείτε, την άλλη μέρα δεν σας αφήνει από τα μάτια του.
• Ο αποχαιρετισμός που δεν τελειώνει. Η επιστροφή «για ένα ακόμα φιλί» δεν παρηγορεί· ξαναρχίζει τον χωρισμό από την αρχή. Όσο μένετε, τόσο κρατά.
• Το «θα κάτσω απ' έξω». Μια υπόσχεση που δεν θα τηρηθεί κοστίζει πολύ περισσότερο από ένα κλάμα.
• Οι διαπραγματεύσεις. Το «αν δεν κλάψεις, θα σου πάρω κάτι» μετατρέπει τη μέρα σε δοκιμασία. Το ίδιο και το «ντροπή, δες τα άλλα παιδιά».
• Η ερώτηση αν θέλει να πάει. Το νηπιαγωγείο δεν είναι επιλογή της ημέρας. Όταν το παρουσιάζουμε ως ερώτημα, φορτώνουμε στο παιδί μια απόφαση που δεν αντέχει.
• Η ανάκριση της επιστροφής. Το «έκλαψες; ποιος σε πείραξε;» μαθαίνει στο παιδί ότι περιμένετε κάτι κακό. Ρωτήστε τι έπαιξε και με ποιον.

Πόσο κρατά το κλάμα και πώς θα το μάθετε

Ζητήστε από τη νηπιαγωγό να σας πει πόσο κράτησε. Δεν είναι υπερβολή: είναι ακριβώς η πληροφορία που σας λείπει και η μόνη που ηρεμεί πραγματικά. Στα περισσότερα παιδιά το κλάμα σταματά λίγα λεπτά μετά την αποχώρηση του γονιού και δεν επανέρχεται μέσα στη μέρα.

Περιμένετε επίσης ότι δεν θα πάει γραμμικά. Η δεύτερη εβδομάδα είναι συχνά πιο δύσκολη από την πρώτη, όταν περνά η εντύπωση του καινούργιου. Το ίδιο και η Δευτέρα μετά από ένα ωραίο Σαββατοκύριακο. Δεν σημαίνει ότι χάλασε κάτι.

Πότε αξίζει να το συζητήσετε

Μιλήστε πρώτα με τη νηπιαγωγό και μετά με τον παιδίατρό σας, αν μετά από αρκετές εβδομάδες δεν βλέπετε καμία βελτίωση, αν το παιδί έχει κάθε πρωί πονοκέφαλο ή πόνο στην κοιλιά που φεύγει μόλις μείνει σπίτι, αν σταματά να τρώει και να μιλά στο σχολείο, ή αν η δυσκολία έχει απλωθεί και σε άλλους αποχωρισμούς μέσα στη μέρα.

Αυτά δεν είναι τα συνηθισμένα και δεν χρειάζεται να τα σηκώσετε μόνοι σας. Στις περισσότερες οικογένειες, πάντως, η πόρτα του νηπιαγωγείου παύει να είναι θέμα πολύ πριν τα Χριστούγεννα — και το παιδί που έκλαιγε τον Σεπτέμβριο μπαίνει τρέχοντας, χωρίς να γυρίσει να κοιτάξει πίσω.