Τι ρωτάς πριν αφήσεις το παιδί να παρατήσει τη δραστηριότητα

Τρίτη απόγευμα, τρίτη εβδομάδα. Μπαίνεις στο αυτοκίνητο για το ωδείο και ακούς από πίσω «δεν θέλω άλλο, δεν ξαναπάω». Έχεις πληρώσει τα δίδακτρα και έχεις κανονίσει όλη την εβδομάδα με βάση εκείνη την ώρα. Και τώρα;

Για σήμερα πηγαίνετε — με μία εξαίρεση: αν το κοροϊδεύουν, αν ο δάσκαλος το ταπεινώνει ή αν κλαίει πριν και μετά από κάθε μάθημα, δεν πάτε ούτε σήμερα (τα λέμε πιο κάτω). Μία ακόμα φορά δεν χαλάει τίποτα. Η κουβέντα πάντως δεν γίνεται στο αυτοκίνητο ούτε μέσα στα νεύρα· την κάνετε το βράδυ, ήρεμα.

Συνήθως γύρω στον πρώτο μήνα ξεθωριάζει το καινούργιο και αρχίζει η δουλειά. Εκεί φαίνεται αν το παιδί βαρέθηκε ή αν δυσκολεύεται — και πριν πεις ναι ή όχι, χρειάζεται να καταλάβεις ποιο «δεν θέλω» ακούς.

Κουρασμένο ή στενοχωρημένο

Το κουρασμένο παιδί γκρινιάζει εκείνες τις μέρες για τα πάντα: για το μπάνιο, για τα μαθήματα, για το φαγητό. Κοίτα το πρόγραμμα πριν κοιτάξεις τη δραστηριότητα: από τη Δευτέρα ως την Παρασκευή, έχει ένα απόγευμα δικό του; Είχαμε γράψει παλιότερα πόσα απογεύματα αντέχει ένα παιδί.

Το στενοχωρημένο το καταλαβαίνεις αλλιώς: η διάθεσή του αλλάζει από το πρωί της συγκεκριμένης ημέρας, πονάει η κοιλιά του πριν φύγετε, κάνει σκηνή μόνο γι' αυτή τη διαδρομή. Αυτό δεν το λύνει ο ύπνος.

Μήπως φοβάται κάποιον

Όταν ένα παιδί που πήγαινε ευχαριστημένο αλλάζει απότομα γνώμη, συνήθως έχει συμβεί κάτι. Του φώναξε ο δάσκαλος μπροστά σε όλους. Γέλασαν όταν δεν του βγήκε η άσκηση. Είναι το μόνο παιδί χωρίς φίλο στην ομάδα. Ή μπήκε σε τμήμα με παιδιά 2 χρόνια μεγαλύτερα και βγαίνει κάθε φορά τελευταίο.

Υπάρχει κι ένας δεύτερος φόβος, όταν η δραστηριότητα έχει εξετάσεις: ότι θα το κρίνουν. Το ωδείο, η ζώνη στο καράτε, η παράσταση μπροστά στους γονείς. Ένα σημάδι τα ξεχωρίζει: ο φόβος για κάποιον κρατά κάθε εβδομάδα και μεγαλώνει, ενώ το τρακ ανεβαίνει όσο πλησιάζει η εξέταση και πέφτει μόλις περάσει. Ρώτα το καθαρά πότε είναι η επόμενη.

Οι ερωτήσεις που δίνουν απάντηση

Σε ήρεμη ώρα, χωρίς να ακούν τα αδέλφια, με ερωτήσεις που δεν απαντιούνται με ναι ή όχι:

• «Τι σου άρεσε την πρώτη φορά που πήγες;»
• «Πότε άλλαξε; Θυμάσαι ποια μέρα;»
• «Τι κάνεις μέσα στο μάθημα όταν βαριέσαι;»
• «Αν μπορούσες να αλλάξεις ένα μόνο πράγμα, τι θα ήταν;»

Η τελευταία είναι η πιο χρήσιμη. Αν σου πει «η ώρα» ή «να πηγαίνω με τη Μαρία», ρώτα τη σχολή αν υπάρχει άλλο τμήμα· συχνά αυτό αρκεί. Αν σου πει «βαριέμαι», ζήτα του να σου περιγράψει ένα μάθημα από την αρχή ως το τέλος: τα παιδιά βαριούνται και το πολύ εύκολο και το πολύ δύσκολο. Αν όλα του βγαίνουν με τη μία, ζήτα πιο απαιτητικό τμήμα· αν δεν προλαβαίνει τους άλλους, ζήτα το αντίθετο.

Αν σου πει «να μην είναι αυτός ο δάσκαλος», αυτή την κουβέντα την κάνεις με τη σχολή. Οι ερωτήσεις είναι απλές: κάθεται μόνο του; σε ποιο σημείο του μαθήματος κολλάει; από πότε το προσέξατε;

Πότε λες ναι χωρίς δεύτερη κουβέντα

Υπάρχει σημείο όπου η υπομονή δεν διδάσκει τίποτα. Αν το κοροϊδεύουν συστηματικά, αν ο δάσκαλος το ταπεινώνει ή του ουρλιάζει, αν άρχισε να λέει ότι είναι χάλια σε όλα, αν κλαίει πριν και μετά από κάθε μάθημα επί εβδομάδες, το σταματάς από σήμερα. Κανένα παιδί δεν γίνεται δυνατότερο επειδή το κράτησες κάπου που υποφέρει.

Το όριο ανάμεσα στο «μίλα με τη σχολή» και στο «σταμάτα το» είναι η επανάληψη: μία φωνή σε ένα δύσκολο μάθημα χωράει σε μια κουβέντα με τον δάσκαλο, το ίδιο πράγμα κάθε εβδομάδα μπροστά σε όλους είναι λόγος να φύγει.

Η ημερομηνία που σταματά το παζάρι

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις δεν απαντάς ναι ή όχι. Βάζεις ημερομηνία. Συμφωνείτε 4 ακόμα μαθήματα ή «μέχρι τα Χριστούγεννα», το γράφετε σε ένα χαρτί στο ψυγείο και τότε αποφασίζετε μαζί. Έτσι σταματά το παζάρι κάθε Τρίτη και το παιδί έχει κι εκείνο λόγο.

Η ημερομηνία κάνει και κάτι ακόμα, όταν πίσω από το «δεν θέλω» κρύβεται τρακ. Αν βγάλεις το παιδί ακριβώς τη στιγμή που φοβάται πιο πολύ, μαθαίνει ότι ο φόβος φεύγει μόνο αν φύγει κι αυτό. Η ανακούφιση κρατά ένα βράδυ. Την επόμενη φορά ο φόβος είναι μεγαλύτερος.

Πήγαινέ το λίγες ακόμα φορές με μικρά βήματα — να καθίσει στην άκρη, να κάνει μισό μάθημα — για να δει μόνο του ότι το αντέχει. Ο φόβος για συγκεκριμένο άνθρωπο είναι άλλο πράγμα: εκεί αλλάζεις τμήμα ή σχολή. Και τα μικρά βήματα δεν είναι υπομονή με άλλο όνομα: αν το άγχος μεγαλώνει αντί να υποχωρεί, σταματάς και μιλάς με τον παιδίατρο ή με παιδοψυχολόγο. Όσα διαβάζεις εδώ δεν αντικαθιστούν τη γνώμη κάποιου που ξέρει το παιδί σου.

Κι αν, όταν έρθει η μέρα, πει πάλι όχι; Δεν χάθηκε τίποτα. Το παιδί που δοκιμάζει και σταματά ψάχνει τι του ταιριάζει. Τα δίδακτρα τα κανονίζεις εσύ με τη σχολή· δεν τα χρωστάει ένα παιδί που δεν αγάπησε το πιάνο.