Στα 2 χρόνια ο λόγος δεν είναι θέμα υπομονής

Δύο χρονών και οι λέξεις είναι ακόμα λίγες. Ο ένας σου λέει «μην ανησυχείς, θα του έρθει μόνο του», ο άλλος θυμάται έναν ξάδερφο που μίλησε στα τρία και σήμερα δεν σταματάει. Είναι αλήθεια ότι κάθε παιδί έχει τον ρυθμό του. Είναι όμως εξίσου αλήθεια ότι σε αυτή την ηλικία υπάρχουν πράγματα που τα περιμένουμε. Όταν αυτά λείπουν, η αναμονή δεν είναι πάντα η πιο αθώα επιλογή.

Γιατί μετράνε τόσο τα πρώτα τρία χρόνια

Τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής, όσο ο εγκέφαλος αναπτύσσεται και ωριμάζει, είναι η πιο έντονη περίοδος για την κατάκτηση του λόγου και της γλώσσας. Οι δεξιότητες αυτές χτίζονται καλύτερα σε έναν κόσμο γεμάτο ήχους, εικόνες και συνεχή ομιλία γύρω από το παιδί. Υπάρχουν κρίσιμες περίοδοι σε αυτή την ανάπτυξη: αν περάσουν χωρίς το παιδί να ακούει και να συμμετέχει σε γλώσσα, η μάθηση αργότερα γίνεται δυσκολότερη. Γι' αυτό η κουβέντα της καθημερινότητας, στο τραπέζι, στο μπάνιο και στον δρόμο, δεν είναι διακοσμητική λεπτομέρεια.

Τι περιμένουμε γύρω στα δύο

Ανάμεσα στον έναν και στα δύο χρόνια, το παιδί δείχνει μέρη του σώματός του όταν του τα ζητήσεις, εκτελεί απλές οδηγίες και καταλαβαίνει απλές ερωτήσεις. Απολαμβάνει ιστορίες, τραγούδια και ρίμες. Δείχνει εικόνες μέσα στα βιβλία όταν τις ονομάζεις. Μαθαίνει καινούργιες λέξεις συνέχεια, ρωτάει με μία ή δύο λέξεις και αρχίζει να ενώνει δύο λέξεις μαζί, όπως «κι άλλο νερό» ή «όχι παπούτσι».

Από τα δύο ως τα τρία, έχει λέξη για σχεδόν κάθε γνωστό αντικείμενο, μιλάει με φράσεις δύο ή τριών λέξεων και ονομάζει πράγματα για να ζητήσει κάτι ή να τραβήξει την προσοχή σου. Ο λόγος του γίνεται κατανοητός από την οικογένεια και από τους οικείους του, όχι απαραίτητα από κάθε άγνωστο. Στους ήχους που κατακτά σε αυτή την περίοδο είναι το κ, το γκ, το φ, το τ, το ντ και το ν.

Άλλο η γλώσσα, άλλο η ομιλία

Όταν το παιδί δυσκολεύεται να καταλάβει τι του λένε ή να βάλει σε λόγια αυτό που σκέφτεται, η δυσκολία αφορά τη γλώσσα. Σε μια αναπτυξιακή διαταραχή της γλώσσας, τα παιδιά μπορεί να μην πουν τις πρώτες τους λέξεις πριν από τον τρίτο ή τον τέταρτο χρόνο. Άλλο πράγμα είναι η δυσκολία στην ομιλία: εκεί το παιδί ξέρει τι θέλει να πει, αλλά δυσκολεύεται να βγάλει σωστά τους ήχους ή να μιλήσει με ροή. Σε μια μορφή της, δυσκολεύεται να βάλει τους ήχους και τις συλλαβές στη σωστή σειρά ώστε να σχηματιστεί η λέξη.

Πότε σταματάει η αναμονή

Αν σε ανησυχεί ο λόγος του παιδιού σου, μίλα πρώτα στον παιδίατρο. Εκείνος μπορεί να σε παραπέμψει σε λογοθεραπευτή, δηλαδή στον ειδικό που εκτιμά την επικοινωνία του παιδιού και βοηθά όταν χρειάζεται. Στην εκτίμηση αυτή περιλαμβάνεται συνήθως και έλεγχος της ακοής, γιατί ένα πρόβλημα στην ακοή επηρεάζει άμεσα την ανάπτυξη του λόγου και της γλώσσας. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο λογοθεραπευτής μπορεί να προτείνει δραστηριότητες μέσα στο σπίτι, θεραπευτική παρέμβαση ή παραπομπή για πληρέστερο έλεγχο της ακοής και της ανάπτυξης.

Ο έλεγχος δεν είναι διάγνωση και δεν κολλάει ταμπέλα σε κανένα παιδί. Είναι απλώς το μόνο πράγμα που ξεχωρίζει το παιδί που όντως θα το πιάσει μόνο του από το παιδί που χρειάζεται λίγη βοήθεια. Και η βοήθεια αυτή πιάνει πολύ περισσότερο στα δύο παρά στα τέσσερα. Αν κάτι μέσα σου επιμένει, μια εξέταση ακοής και μια εκτίμηση από λογοθεραπευτή είναι μικρό τίμημα για να ησυχάσεις. Το κείμενο δεν αντικαθιστά τη γνώμη του παιδιάτρου.