Διαλογική ανάγνωση: πώς το παραμύθι γίνεται συζήτηση με το παιδί

Όταν διαβάζουμε ένα παραμύθι σε ένα μικρό παιδί, δεν είναι απαραίτητο να φτάνουμε πάντα γρήγορα στην τελευταία σελίδα. Μπορούμε να σταματάμε, να παρατηρούμε μαζί τις εικόνες και να αφήνουμε την ιστορία να γίνει αφορμή για κουβέντα.

Αυτός ο τρόπος ονομάζεται διαλογική ή διαδραστική ανάγνωση. Ο ενήλικας δεν είναι ο μοναδικός αφηγητής. Δίνει σταδιακά χώρο στο παιδί να προβλέψει, να θυμηθεί, να περιγράψει και να συνδέσει όσα ακούει με τη δική του εμπειρία.

Δεν είναι εξέταση γνώσεων

Στόχος δεν είναι να κάνουμε ερωτήσεις για να ελέγξουμε αν το παιδί «πρόσεχε». Η συζήτηση χρειάζεται να παραμένει παιχνίδι. Αν το παιδί δεν απαντήσει, μπορούμε να δώσουμε εμείς ένα παράδειγμα ή να συνεχίσουμε την ιστορία χωρίς πίεση.

Ακολουθούμε το ενδιαφέρον του. Αν θέλει να σταθεί για ώρα σε μία εικόνα, να μιμηθεί έναν ήχο ή να επιστρέψει στην προηγούμενη σελίδα, αυτό αποτελεί μέρος της ανάγνωσης και όχι διακοπή της.

Πριν αρχίσει η ιστορία

Δίνουμε στο παιδί την ευκαιρία να επιλέξει ανάμεσα σε δύο ή τρία βιβλία. Κοιτάζουμε μαζί το εξώφυλλο και ρωτάμε τι παρατηρεί ή τι νομίζει ότι μπορεί να συμβεί. Στα μικρότερα παιδιά αρκεί να δείχνουμε μια εικόνα και να ονομάζουμε μαζί ένα ζώο, ένα αντικείμενο ή ένα χρώμα.

Κατά τη διάρκεια: 5 τρόποι να ανοίξει η κουβέντα

• Αφήνουμε ένα κενό. Σε μια γνώριμη φράση σταματάμε πριν από την τελευταία λέξη και περιμένουμε να τη συμπληρώσει το παιδί.
• Ζητάμε πρόβλεψη. «Τι νομίζεις ότι θα κάνει τώρα ο ήρωας;» Δεν αναζητούμε τη σωστή απάντηση, αλλά τη σκέψη του παιδιού.
• Μιλάμε για το γιατί. «Γιατί λες να θύμωσε;» ή «Πώς κατάλαβες ότι φοβήθηκε;»
• Συνδέουμε την ιστορία με τη ζωή. «Θυμάσαι που είδαμε κι εμείς ένα τόσο μεγάλο σκυλί;» ή «Τι κάνουμε στο σπίτι όταν χάνεται ένα παιχνίδι;»
• Επεκτείνουμε την απάντηση. Αν το παιδί πει «γάτα», μπορούμε να απαντήσουμε «Ναι, μια μικρή γκρίζα γάτα που κρύβεται κάτω από την καρέκλα».

Οι ερωτήσεις εναλλάσσονται με σχόλια. Αν κάθε σελίδα μετατραπεί σε ανάκριση, το βιβλίο χάνει τη χαρά του. Μία παρατήρηση του γονέα μπορεί να ανοίξει εξίσου όμορφα τη συζήτηση: «Μου φαίνεται ότι ο ήρωας δεν είναι ακόμη σίγουρος».

Προσαρμόζουμε τον τρόπο στην ηλικία

Με ένα νήπιο δείχνουμε εικόνες, μιμούμαστε ήχους και χρησιμοποιούμε μικρές ερωτήσεις: «Πού είναι η μπάλα;». Στην προσχολική ηλικία μπορούμε να ζητήσουμε περιγραφή, πρόβλεψη ή σειρά γεγονότων. Με ένα παιδί που αρχίζει να διαβάζει, μοιραζόμαστε ρόλους, προτάσεις ή σελίδες και συζητάμε τις επιλογές των χαρακτήρων.

Το ίδιο βιβλίο μπορεί να δουλέψει διαφορετικά καθώς το παιδί μεγαλώνει. Η επανάληψη δεν είναι πρόβλημα. Τα γνώριμα μοτίβα, οι επαναλαμβανόμενες φράσεις και η επιστροφή σε βασικές λέξεις βοηθούν το παιδί να συμμετέχει με περισσότερη αυτοπεποίθηση.

Δέκα ήρεμα λεπτά είναι αρκετά

Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός ούτε μεγάλη συλλογή βιβλίων. Ένα βιβλίο που αρέσει στο παιδί, λίγα λεπτά χωρίς κινητό ή τηλεόραση και η προθυμία του ενήλικα να ακούσει μπορούν να αλλάξουν ολόκληρη την εμπειρία. Η UNICEF προτείνει να εντάσσεται το βιβλίο σε μια σταθερή, ευχάριστη ρουτίνα και σημειώνει ότι ακόμη και 10 έως 15 λεπτά την ημέρα μπορούν να καλλιεργήσουν το ενδιαφέρον ενός μικρού παιδιού.

Η διαλογική ανάγνωση δεν χρειάζεται να γίνεται τέλεια. Πετυχαίνει όταν το παιδί νιώθει ότι οι ιδέες του έχουν θέση στην ιστορία και ότι το βιβλίο είναι ένας κοινός χρόνος σύνδεσης, όχι ακόμη μία υποχρέωση.